Vladimir Putin, 2014 yılında Kırım’ı işgal ettikten sonra, “bu yarımadanın Rusya için Müslümanlar ve Yahudiler için Kudüs’teki Tapınak Tepesi kadar ‘kutsal’ olduğunu” ilan etmişti. O dönem Moskova’nın Kızıl Meydanı’nda toplanan devasa kalabalıklar, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşının ilk kurşunu sayılan bu hamleyi “Krym nash” (Kırım bizimdir) sloganlarıyla kutluyordu.
Ancak aradan geçen 12 yılın ardından, Putin’in bu en büyük ‘ganimeti’, bugün kendi boynuna dolanan bir ayak bağına dönüştü. Ukrayna’nın yarımadayı havadan, karadan ve denizden izole etmeye yönelik orta menzilli hava harekâtı, Moskova’nın güneydeki kuvvetlerini besleyen ikmal hatlarını tıkadı. Bir zamanlar Ruslar için Karadeniz’in göz bebeği olan Kırım, artık yaşanması oldukça zor bir bölge haline geldi.
Ukrayna dronları önce Kırım’ı Rusya’ya bağlayan kara koridorunu ve demiryolu hatlarını vurdu; ardından altyapı tesislerini, rafinerileri, elektrik santrallerini ve hava savunma kulelerini hedef aldı. Son olarak Ukrayna güçleri, Azak Denizi üzerinden yakıt taşımaya çalışan Rus gölge filosuna ait 76 tankeri hedef alarak ablukayı derinleştirdi.
En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
Ukrayna Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada iddialı bir söz vermişti:
“Kırım, dronlar vasıtasıyla dünyadan yalıtılıyor. Yakın gelecekte yarımada adeta bir adaya dönüşecek. Ruslar için gerçek cehennem daha yeni başlıyor.“
Turizm çöktü, olağanüstü hâl ilan edildi
Bu tahmin kısa sürede gerçeğe dönüştü. Yarımadayı terk etmeye çalışan turistler ve yerel halk nedeniyle kontrol noktalarında 15 kilometreye varan araç kuyrukları oluştu. Artan maliyetler ve yakıt kıtlığı sebebiyle Rus işletmeleri kitleler halinde kapılarını kapatırken, bölgede olağanüstü hâl ilan edildi.
Ukrayna’nın temmuz ayının ilk haftasında 50 enerji tesisini vurduğunu duyurmasının ardından, Kırım’da elektrik kesintileri günlerce sürdü. Su hatları zarar gördü ve bazı bölgelerde su yalnızca günde bir saat verilebilir hale geldi.
Geçtiğimiz yıl yaklaşık 7 milyon Rus turistin yerel ekonomiye bıraktığı milyonlarca sterlinlik gelir tamamen eridi. Bir zamanlar cıvıl cıvıl olan sokaklar şimdi bomboş. Bu tatil sezonunda otel rezervasyonlarının yüzde 79’u iptal edilirken, her iki yeni rezervasyona karşılık 10 iptal kayda geçiyor.
Ukrayna güçleri, Chonhar Köprüsü ve Henichesk Geçidi de dahil olmak üzere Kırım’a açılan en az altı kritik köprüye ve Rusya’nın Rostov bölgesi ile yarımadayı bağlayan 630 kilometrelik R-280 ‘Novorossiya’ otoyoluna yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Uydu görüntüleri, Kerch limanındaki petrol yükleme tesislerinin de büyük hasar gördüğünü ortaya koyuyor.
Yakıt krizi Rusya’nın iç bölgelerine sıçradı
Kırım’daki yerel yönetimler, sivillere yönelik tüm yakıt satışlarını askıya almak zorunda kaldı. Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW) tarafından yapılan analizlere göre, Kırım’da başlayan bu yakıt krizi zincirleme bir reaksiyonla Rusya’nın 83 federal bölgesinin en az 78’ini etkisi altına aldı.
Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri, 2026 yılı içinde uzun menzilli stratejik saldırıların yüzde 1150 oranında arttığını belirtiyor. Rusya genelindeki akaryakıt istasyonlarında yaşanan kıtlık ve kavgalar nedeniyle, kuyrukları kontrol altına almak ve karaborsayı engellemek için polis ve Ulusal Muhafızlar devreye sokuldu.
Kırım genelinde ise Telegram ve Rus e-ticaret platformları üzerinden işleyen paralel bir karaborsa ekonomisi doğdu. Bu platformlarda çaresiz sürücülere benzinin galonu 25 dolara kadar varan fahiş fiyatlardan el altından satılıyor.
Sivastopol’de yaşayan ve güvenlik gerekçesiyle ismini vermek istemeyen bir kadın, durumu şu sözlerle özetledi:
“Elektrikler tamamen keyfi zamanlarda gelip gidiyor. Günlerce karanlıkta kaldığımız oluyor. Elektrik olmayınca dükkanlar kapandı ya da sadece nakit kabul etmeye başladı. Toplu taşıma yok denecek kadar az, arabaların deposu boş, bu yüzden en yakın çalışan ATM’ye ulaşmak için kilometrelerce yürümek zorunda kalıyoruz.“
Savaş alanında dengeler değişiyor
Rusya, Kırım’ı Ukrayna topraklarına füze fırlatmak ve Karadeniz’deki hakimiyetini sürdürmek için bir askeri üs olarak kullanıyordu. Ukrayna ise bu ikmal zincirini kırarak güneydeki Rus birliklerini tamamen savunmasız bırakmayı amaçlıyor.
Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi’nden kıdemli analist Anton Zemlianyi, saldırıların Rus askeri kapasitesi üzerindeki etkisini şu verilerle açıkladı: “Altı ay önce cephe hattındaki topçu ateşi oranı 2.4’e 1 Rusya lehineydi. Ukrayna’nın lojistik hatları ve mühimmat depolarını vurmasıyla bu oran günümüzde 1.6’ye 1 seviyesine kadar geriledi.”
Askeri darbenin yanı sıra, bu durum Kremlin’in içerideki siyasi prestijini de sarsıyor. 2014’teki ilhak döneminde Putin’in halk desteği yüzde 62’den yüzde 86’ya fırlamıştı. Ancak bu ay yapılan son anketler, bu desteğin yüzde 66’ya kadar gerilediğini gösteriyor. Kiev, Rus halkının “Madem cephede üstünüz, Kırım neden bu kadar savunmasız?” sorusunu sormasını istiyor.
Havada yapay zekâ ve ucuz İHA devrimi
Ukrayna Savunma Bakanı Fedorov, bu yılın en kırılma yaratacak askeri gelişmesi olarak nitelendirilen bu orta menzilli hava kampanyasının arkasında, drone teknolojisindeki büyük bir devrimin yattığını söyledi. Ukrayna’nın başarılı orta ve uzun menzilli İHA saldırıları şubat-mayıs döneminde dört katına çıkarken, haziran ayında bu oran ikiye katlandı.
Eski askeri doktrinlerde, cephe hattı ile Rusya’nın derinliklerindeki stratejik bölgeler arasında kalan yaklaşık 200 kilometrelik ‘orta alan’, Ukrayna’nın menzili dışında kalıyordu ve Rus ordusu bu hat üzerinden rahatça sevkiyat yapabiliyordu.
Ukrayna bu boşluğu doldurmak için ahşap, strafor ve 3D yazıcıdan basılmış parçalar gibi son derece ucuz malzemelerle kitlesel İHA üretimine geçti. Bu İHA’lar Starlink terminalleriyle donatılarak hem menzilleri artırıldı hem de sinyal karıştırma ünitelerine karşı daha dirençli hale getirildi.
‘Terminal aşama’ ve otonom navigasyon
Ukrayna’nın en büyük teknolojik atılımı ise yapay zekâ destekli otonom hedefleme sistemleri oldu. İHA, hedefe yaklaşırken uçuşun son aşamasında pilotla olan radyo sinyali bağını tamamen koparıyor ve üzerindeki yapay zekâ kamerasıyla hedefi kendi kendine bularak vuruyor. Bu sayede, Rusya’nın pilotla drone arasındaki bağı koparmak için kullandığı en güçlü elektronik harp sistemleri dahi tamamen işlevsiz kalıyor.
Ukrayna ordusu bu operasyonlarda ABD’li Perennial Autonomy şirketi tarafından üretilen Hornet sistemlerinin yanı sıra; Darts, Bulava ve RAM-2X gibi yerli üretim yapay zekâlı İHA modellerini kullanıyor.
Ukrayna’nın batısındaki Lviv şehri yakınlarında bulunan askeri test sahasında, savunma sanayii girişimi NORDA Dynamics tarafından geliştirilen otonom hedefleme sistemleri test ediliyor. Sistemin pilotsuz uçuş kabiliyetini açıklayan NORDA Dynamics CEO’su Nazar Bigun, şunları aktardı:
“Son zamanlarda askeri birimlerimiz dronları bağlamak için Starlink kullanmaya başladı. Ancak Starlink 1-2 saniyelik gecikmelere neden olabiliyor; yani pilot ekranda aslında 2 saniye öncesini görüyor. Geliştirdiğimiz otonom son aşama rehberliği, bu gecikmeye rağmen hedefi tam isabetle vurmayı sağlıyor. Bu teknoloji; elektronik harbe, radyo ufku sınırlarına ve deneyimsiz pilot sorununa karşı en mantıklı çözüm.”
Savaşın geleceğini değerlendiren Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise geçtiğimiz günlerde verdiği bir demeçte gökyüzünün önemini şu sözlerle vurgulamıştı:
“Düşmanı karada durdurursanız, denizdeki hakimiyetine son verirseniz, geriye kalan tek savaş alanı gökyüzü olur. Artık hava sahası domainine geçiş yaptık ve gökyüzünde Rusya ile tamamen rekabet edebilir güçteyiz.“
Ancak Ukraynalı uzmanlar temkinli. Rusya’nın bu teknolojiyi çözmek için hızla çalıştığını belirten analistler, bu taktiksel avantajın sonbahara kadar sürebileceğini, Rus ordusunun yapay zekâlı önleyici İHA’lar geliştirerek karşı hamle yapabileceğini belirtiyor.
