Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Antik DNA çalışmaları, insanlık tarihinin karanlık dönemlerine ışık tutmaya devam ediyor. Son yapılan bir araştırma, vebanın 5.500 yıl önce de insanların hayatını tehdit ettiğini ortaya koydu. 18 Haziran 2026 üzerinden yapılan bu çalışmada, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresindeki dört avcı-toplayıcı mezarlığından elde edilen kalıntılar incelendi. Bilim insanları, antik dişlerde korunan DNA örneklerini analiz ederek Yersinia pestis bakterisinin daha önce bilinmeyen erken dönem türlerini tespit ettiler.
Araştırma ekibi, incelenen 46 bireyden 18’inde veba bakterisine ait genetik izler buldu. Bu oran, bazı Orta Çağ dönemi veba mezarlarında görülen oranlardan bile daha fazla çıktı. Çalışma Kopenhag Üniversitesi ve uluslararası işbirlikleriyle gerçekleştirildi ve sonuçları Nature dergisinde yayımlandı.
Özellikle çocuk ölümleri konusunda uzun yıllardır aydınlatılamayan bir durum vardı. Araştırmacılar, mezar yerlerindeki sıra dışı ölüm dağılımının dikkat çektiğini belirtti. Çocuklar ve gençlerin yüksek ölüm oranları, birçok kişinin kısa bir zaman diliminde hayatını kaybetmesine işaret ediyordu. Aynı aile üyelerinin bir arada gömüldüğü durumlar da dikkat çekici bulgular arasında yer aldı.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber, bu yüksek çocuk ölümlerinin vebadan kaynaklanabileceğini düşündüğünü ifade etti. Daha önceki araştırmalar, erken dönem veba türlerinin büyük salgınlara neden olamayacak kadar zayıf olduğunu savunuyordu; ancak yeni veriler farklı bir tablo sunuyor.
Araştırmacılar, eski veba türlerinde günümüzde görülmeyen özel genetik faktörler keşfettiler. Bu yapının güçlü bağışıklık tepkilerini tetikleyerek enfeksiyonların daha ölümcül hale gelmesine yol açmış olabileceği düşünülüyor. Doç. Dr. Martin Sikora, antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmasa bile son derece tehlikeli olabileceğini belirtti.
Son olarak, araştırma hastalığın kökeni hakkında da önemli bilgiler sağladı. Elde edilen veriler, vebanın ilk olarak Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı görüşünü destekliyor. Ayrıca avcı-toplayıcı toplulukların günümüzde de enfekte dağ sıçanlarıyla yakın temas halinde olduğu gözlemlendiği için hastalığın insanlara bu hayvanlardan geçmiş olabileceği değerlendiriliyor. Araştırmanın bulguları, tarih öncesi dönemde meydana gelen ölümcül salgınlar hakkında yeni ipuçları sunuyor.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
