Afrika Kalkınma Bankası, Çinli Gotion High-Tech öncülüğünde Fas’ta kurulacak Afrika’nın ilk batarya gigafabrikasına 100 milyon euro finansman sağlama kararı aldı. Kredinin dolar karşılığı yaklaşık 114 milyon dolar olarak açıklandı.
İlk aşamada yaklaşık 1,3 milyar dolarlık yatırım gerektirecek tesis, lityum demir fosfat bataryaların üretim sürecini katottan hücreye kadar aynı yapı altında toplayacak. Fabrikada batarya hücrelerinin yanı sıra katot ve anot üretimi de yapılacak.
Finansman 241 milyon euroya çıkabilir
Afrika Kalkınma Bankası, 100 milyon euroluk doğrudan kredinin yanında finans kuruluşlarından 141 milyon euroya kadar ek kaynak sağlamayı planlıyor. Banka, söz konusu bölümde yetkilendirilmiş lider düzenleyici görevini üstlenecek.
Doğrudan kredi ve sağlanması planlanan ek finansman birlikte değerlendirildiğinde proje için oluşturulacak paket 241 milyon euroya ulaşabilecek. Kalan yatırım maliyetinin şirket kaynakları ve diğer finansman kanallarıyla karşılanması bekleniyor.
Finansman kararı, gigafabrikanın yalnızca bir montaj yatırımı olmadığını da gösteriyor. Katot, anot ve batarya hücrelerinin aynı tesiste üretilmesi, ham maddeden nihai ürüne uzanan daha geniş bir değer zinciri oluşturacak.
Üretim 20 GWh ile başlayacak
Gotion High-Tech ile Fas hükümeti arasında daha önce imzalanan anlaşmaya göre tesisin başlangıçtaki yıllık üretim kapasitesi 20 gigavatsaat olacak. Şirket, sonraki aşamalarda kapasiteyi 100 gigavatsaate kadar çıkarmayı planlıyor.
Kapasitenin tamamlanması halinde toplam yatırımın 6,5 milyar dolara kadar yükselme ihtimali bulunuyor. İlk aşama ile uzun vadeli hedef arasındaki fark, projenin kademeli biçimde büyütüleceğini gösteriyor.
Daha önce açıklanan takvimde üretimin 2026’nın üçüncü çeyreğinde başlaması öngörülmüştü. Son finansman duyurusunda açılış tarihine ilişkin yeni bir takvim paylaşılmadı.
Avrupa’ya entegre tedarik hattı
Gigafabrikada üretilecek bataryaların, katotların ve anotların büyük bölümü Avrupa pazarına gönderilecek. Fas’ın Avrupa’ya yakınlığı, sevkiyat sürelerini ve lojistik maliyetlerini Asya’dan yapılan teslimatlara göre azaltabilecek.
Lityum demir fosfat bataryalar, elektrikli araçlarda ve enerji depolama sistemlerinde yaygın biçimde kullanılıyor. Görece düşük maliyet, uzun kullanım ömrü ve termal dayanıklılık, teknolojinin küresel üreticiler arasındaki payını artırıyor.
Gotion yatırımı, Çinli batarya şirketlerinin Avrupa pazarına doğrudan yatırım yapmak yerine yakın üretim merkezleri üzerinden ulaşma stratejisinin yeni halkasını oluşturuyor. Fas’ın Avrupa Birliği ve ABD ile ticaret anlaşmaları da ülkenin ihracat avantajını güçlendiriyor.
Fas otomotiv altyapısını kullanacak
Fas, Renault ve Stellantis’in üretim tesislerinin yanı sıra genişleyen otomotiv yan sanayisiyle bölgenin önemli üretim merkezlerinden biri haline geldi. İki otomotiv grubunun ülkedeki toplam yıllık üretim kapasitesi daha önce 700 bin araç olarak açıklanmıştı.
Ülkenin otomotiv ihracatı 2023 yılında yüzde 27 artarak 14 milyar dolara ulaşmıştı. Batarya hücresi ve temel bileşenlerin yerel olarak üretilmesi, mevcut otomotiv altyapısının elektrikli araçlara uyarlanmasını kolaylaştıracak.
Fas hükümeti, elektrikli araçlara geçiş sırasında otomotiv sektöründeki 220 bin istihdamı korumayı hedefliyor. Gotion projesi, içten yanmalı motorlardan elektrikli araçlara geçişte üretim zincirinin ülkede tutulması açısından önem taşıyor.
Türkiye için rekabet sinyali
Fas’ın batarya hücresinden katot ve anot üretimine uzanan entegre bir tesis kurması, Avrupa’ya yakın otomotiv üretim merkezleri arasındaki rekabeti artıracak. Türkiye de Avrupa otomotiv sanayisinin önemli tedarikçilerinden biri olarak söz konusu yatırımı yakından izleyecek.
Batarya üretiminde belirleyici unsur yalnızca fabrika kapasitesi olmayacak. Enerji maliyetleri, ham madde tedariki, ticaret anlaşmaları, liman bağlantıları ve otomotiv üreticileriyle yapılacak uzun vadeli sözleşmeler yatırımın rekabet gücünü belirleyecek.
Piyasalarda bundan sonraki aşamada 141 milyon euroluk ek finansmanın sağlanması, üretimin başlayacağı tarih, Avrupa’daki otomotiv üreticileriyle yapılacak tedarik anlaşmaları ve kapasitenin 100 gigavatsaate çıkarılmasına ilişkin takvim izlenecek.
